Amerykańscy badacze sprawdzili prosty sposób, by wizyta u lekarza nie kręciła się wyłącznie wokół wyniku badania krwi. Pacjenci z cukrzycą typu 2 przed spotkaniem wybierali karty z tematami, które chcą omówić. Dzięki temu lekarze częściej rozmawiali z nimi o tym, jak trudne bywa codzienne leczenie, a wizyty wcale się nie wydłużyły.
Wizyta zdominowana przez jeden wynik
Pomysł wyszedł od Kasii Lipskiej, endokrynolożki i profesor nadzwyczajnej medycyny w Yale School of Medicine. Zwraca ona uwagę, że rozmowa z chorym na cukrzycę zwykle zaczyna się od wartości HbA1c (w angielskim skrócie A1C). To badanie krwi pokazuje średni poziom cukru z około trzech miesięcy i pomaga zdecydować, czy zmieniać leki. Skutek bywa taki, że cała wizyta obraca się wokół kontroli glikemii, a na resztę życia pacjenta brakuje czasu.
Zespół badaczy opracował zestaw 14 kart rozmowy o nazwie QBSAFE. Każda zawiera jedno zdanie dotyczące życia z cukrzycą: jakości życia, obciążenia samym leczeniem albo obaw o bezpieczeństwo terapii i powikłania. Przed wizytą pacjent wybiera maksymalnie trzy karty, które odpowiadają jego sprawom, i w ten sposób współtworzy plan spotkania.
Co jest na kartach
Karty powstały na podstawie badań nad tym, co najczęściej pogarsza komfort życia chorych, oraz opinii samych pacjentów. Zawierają stwierdzenia, a nie pytania. Według Lipskiej ułatwia to poruszanie spraw, o których trudno mówić wprost. Są wśród nich zarówno trudności, jak i pozytywne doświadczenia, na przykład:
- frustracja z powodu czasu poświęcanego na leczenie cukrzycy,
- trudność w stosowaniu zaleceń dotyczących diety i ruchu,
- chwile dumy z radzenia sobie z chorobą.
Co pokazały badania
Wyniki opisano w dwóch publikacjach: w „JAMA Network Open” oraz „Journal of General Internal Medicine”. Porównano wizyty z użyciem kart ze zwykłą opieką. Przy kartach częściej rozmawiano o obciążeniach związanych z leczeniem, czyli braniu leków, diecie, aktywności fizycznej i trudnych sytuacjach życiowych. Według badaczy te rozmowy nie wydłużyły wizyt i nie odbyły się kosztem tematu cukru we krwi. Po sześciu miesiącach w grupie z kartami wyższa była też satysfakcja lekarzy oraz stosowanie się pacjentów do przyjmowania leków.
Nie obyło się bez ograniczeń. Same karty nie poprawiły istotnie kontroli glikemii, odczuwanego obciążenia leczeniem, stresu związanego z cukrzycą ani poczucia, że choroba zakłóca życie. Zespół chce teraz stworzyć narzędzia i szkolenia, które pomogą lekarzom upraszczać terapię na podstawie tego, czego dowiedzą się od pacjentów.
Co to oznacza dla polskiego pacjenta
Karty QBSAFE to na razie wynik badania w amerykańskich ośrodkach i nic nie wskazuje, by były dostępne w polskich gabinetach. Sam pomysł można jednak wykorzystać bez żadnych narzędzi. W Polsce wizyty u diabetologa bywają krótkie, więc warto przed spotkaniem zapisać dwie-trzy sprawy, które sprawiają największy kłopot, na przykład ciągłe pomiary, schemat wstrzyknięć albo trudności z dietą, i zacząć od nich rozmowę.
Takie podejście zgadza się z ideą opieki skoncentrowanej na pacjencie, która jest obecna w zaleceniach dla lekarzy także w Europie. Lekarz, który wie, co przeszkadza choremu w stosowaniu się do zaleceń, może wspólnie z nim uprościć terapię. Nie zastępuje to jednak kontroli wyników ani decyzji lekarza o leczeniu. Jak podkreśla Lipska: „Życie to coś więcej niż mierzenie poziomu glukozy”.
Źródło: Medical Xpress – „Giving patients a greater voice in their diabetes care”
